الدين چون اخبار هجوم مغول را شنيد خوارزم را ترك گفت و « دريغش آمد آن كتبخانه را بخوارزم بجا گذاشتن » و نفايس آن را به همراه برد . پس از مرگ شهاب الدين ( كه در شهر نسا به هنگام تسخير آن شهر توسط تخوچار ، مقتول گرديد ) كتابهاى وى بدست عوام الناس افتاد . نسوى كوشش بسيار كرد تا كتابهاى « نفيس و ممتاز » را از آن ميان بدست آورد . و موفق شد . ولى پس از چند سال ناگزير براى هميشه زادگاه خويش را ترك گفت و « آنچه از ذخاير موروث و مكتسب داشت » در قلعهء موطن خويش بجا گذاشت « 1 » . وى چنين مى - افزايد : « و از براى هيچ چيز از اندوختهء خويش آن حسرت و افسوس ندارم كه بر آن كتابها اندوه مىخورم » « 2 » . محتملا كتابهاى نسوى نيز دچار سرنوشت ديگر اموال مورخ مزبور گرديد - كه به هنگام تسخير شهر نسا از طرف لشكريان غياث الدين پير شاه به غارت رفت . امير محلى نسا از اينكه غياث الدين را سلطان شناسد امتناع ورزيده بود « 3 » . تركان خاتون كه ناحيه‌اى ثروتمند را در تصرف داشت و از وفادارى لشكريان ترك بهره‌مند بود مىتوانست زيانى جدى به لشكريان چنگيز خان و يا

--> ( 1 ) - در متن ( نسوى ) فقط « بالقلعة » نوشته شده نه « ؟ Citadelle de nesa » كه در ترجمه آمده . ( 2 ) - جملات عجيب ترجمهء فرانسوى : « De tout cela , plus tard , Je ne pus recouvrer que mes livres » نتيجهء آن بوده كه ناشر به جاى « اتحسر » « اتجسر » خوانده . بارون و . ر . روزن به اين اشتباه اشاره كرده ( ص 387 ، ZVORAO , T . VI ) و در غلطنامه‌اى كه به ترجمه منضم است قيد شده . ( 3 ) - نسوى ، « سيرت جلال الدين » ، متن 109 - 106 ؛ ترجمه ، 180 - 175 .